Deze pagina afdrukken

Enzymen

Enzymen zijn eiwitten die worden geproduceerd door levende wezens en die onmisbaar zijn voor alle vormen van leven. De enzymen die in wasmiddelen worden gebruikt zorgen voor zeer doeltreffende verwijdering van bepaalde verontreinigingen en vlekken uit wasgoed. Dit doen zij door de grote complexe vuilmoleculen in stukjes te knippen waardoor deze gemakkelijk met het spoelwater te verwijderen zijn.  
Omdat enzymen reeds werken bij lage temperaturen leveren zij een bijdrage aan energiebesparing en beperken de slijtage van het wasgoed. Doordat enzymen al in zeer kleine hoeveelheden werkzaam zijn, is het mogelijk  wasmiddelen zodanig te balanceren dat er optimaal gebruik gemaakt kan worden van alle ingrediënten. Hierdoor zijn over het algemeen minder chemicaliën per wasbeurt nodig (lagere dosering). 
Tegenwoordig zijn er meer dan 3.000 soor­ten enzymen bekend. Toch zijn er maar enkele geschikt voor toepassing in wasmiddelen. Enzymen zijn over het algemeen werk­­zaam tegen één bepaald soort verontreiniging. Om deze reden worden momenteel in wasmiddelen verschillende enzymen gebruikt:

  • Proteasen
    Deze enzymen breken eiwitten af. Eiwithoudende verontreinigingen zijn bijvoorbeeld afkomstig van bloed, eieren, melk of cacao. Onderzoek heeft uitgewezen dat geen andere ingrediënt in staat is eiwithoudend vuil zo goed te verwijderen. Alleen hoge wastemperaturen in combinatie met bleekmiddel leidt tot een vergelijkbaar resultaat.
  • Lipasen
    Lipasen breken dierlijk en plantaardig vethoudend vuil af. Vethoudende vlekken zijn bijvoorbeeld afkomstig van braadvet, sauzen, slaolie, cosmetica en lichaamsvet. Lipasen ondersteunen de oppervlakte actieve bestanddelen bij hun werking.
  • Amylasen
    Amylasen splitsen zetmeel en bewerken dit tot goed oplosbare en verwijderbare fragmenten. Zetmeelhoudende vlekken zijn bijvoorbeeld afkomstig van chocolade, aard­appelen, deegwaren en rijst. Amyla­sen worden al zeer lang gebruikt in voorwasmiddelen. Daarnaast bevinden amylasen zich veelal in vloeibare wasmiddelen. Ook in poederwasmiddelen worden tegenwoordig steeds vaker amylasen  verwerkt.
  • Cellulasen
    Normaal gebruik van katoenen textiel belast de vezels, zodat aan de oppervlakte kleine pluizen en pillen ontstaan. Cellulasen maken de vezels gladder, waardoor ook vuil zich gemakkelijker laat verwijderen. Beschadigde vezels zijn aan het oppervlak van katoenweefsel zichtbaar als pluizen en pillen. De verwijdering van deze pluizen en pillen zorgt ervoor dat gekleurd weef­sel haar kleur behoudt. Daarnaast worden cellulasen gebruikt om vuil te verwijderen dat anders een grauwsluier zou veroorzaken. Door het verwijderen van de pluizen en pillen voelt het wasgoed zachteraan.

Enzymen in wasmiddelen, machinevaatwasmiddelen, vlekkenverwijderaars
Enzymen worden vandaag de dag toegevoegd in vrijwel alle wasmiddelen, in (poedervormige) machinevaatwasmiddelen en vlekkenverwijderaars. Wanneer op een wasmiddel ‘biologisch’ of biologisch actief’ staat heeft dat vaak betrekking op de toevoeging van enzymen.

Enzymen voor het wasproces worden gemaakt door zogenaamde micro-organismen. Tot voor enkele jaren werden deze micro-organismen op experimentele wijze geselecteerd en uit de natuur geïsoleerd. Indien zij geschikt waren, werden deze gebruikt voor de productie van enzymen.  Vandaag de dag gebruikt de industrie methoden uit de biotechnologie die in meerdere opzichten een verbetering zijn voor de productie van enzymen. Bij de fabricage van enzymen via moderne biotechnologie worden de erfelijke eigenschappen van een micro-organisme enigszins veranderd. Dit genetisch veranderde micro-organisme produceert dan op zeer efficiënte wijze ofwel natuuridentieke enzymen ofwel licht gemodificeerde enzymen. Door op gerichte wijze minieme veranderingen in de structuur van het enzym aan te brengen, levert het enzym duidelijk hogere prestaties en beantwoordt het beter aan de technische eisen. De fabricage van enzymen met behulp van moderne biotechnologie is wettelijk geregeld en wordt door de desbetreffende wettelijke instanties gecontroleerd en gekeurd.

De enzymen
Milieurisico’s: Enzymen zijn eiwitten; eiwitten zijn stoffen die in de natuur overal worden geproduceerd. Enzymen zijn dan ook net zo goed afbreekbaar als andere eiwitten. De afbraakproducten vormen een koolstof- of stikstofbron voor waterorganismen. Onderzoeken naar de waterige toxiciteit van proteases wezen op een matige toxiciteit. Er zijn geen schadelijke ecologische effecten van enzymen bekend.
Gezondheidsrisico's: Enzymen worden wel eens in verband gebracht met allergieën. Echter omdat de enzymen vaak omgeven zijn door een beschermende laag, is de blootstelling zeer laag. Alleen bij hoge en regelmatige blootstelling kunnen enzymen allergische reacties veroorzaken.

Meer informatie over het gebruik van enzymen in was- en reinigingsmiddelen
Omdat enzymen zeer actief zijn, worden ze slechts in een zer kleine hoeveelheid gebruikt in was- en reinigingsmiddelen. In textiel- en vaatwasmiddelen zijn enzymen omgeven door een beschermende laag, die pas in de wasmachine wordt verwijderd. Hierdoor is de blootstelling aan deze stoffen zeer laag en zullen daarom niet tot allergische reacties leiden.
Het gebruik van enzymen in spray-producten (zoals spuitbussen) kunnen gezondheidsproblemen opleveren. Men dient zich ervan te verzekeren dat de leverancier van dergelijke producten een gedegen risico-beoordeling heeft uitgevoerd.