HomeWoordenboekWWasactieve stoffen
Deze pagina afdrukken

Wasactieve stoffen

Wasactieve stoffen worden ook wel oppervlakteactieve stoffen of tensiden (afkomstig uit het Engels) genoemd. Zij worden gebruikt in vrijwel alle was- en reinigingsmiddelen. Ze zorgen er voor dat het te reinigen materiaal/oppervlak volledig vochtig wordt. Zij verwijderen het vuil en houden het losgemaakte vuil in oplossing.

Water alleen is vaak niet voldoende om te reinigen. Water heeft namelijk door de hoge oppervlaktespanning de neiging om samen te trekken tot bolvormige druppels. Op een vet oppervlak vloeit het daarom weg zonder het te bevochtigen. Wasactieve stoffen verlagen de oppervlaktespanning van het water, zodat het schoon te maken materiaal goed bevochtigd wordt en het water het vuil in oplossing kan brengen. Vanwege deze oppervlaktespanning verlagende eigenschap dragen ze de naam oppervlakteactieve stoffen. Naast de oppervlaktespanning verlagende eigenschap van wasactieve stoffen kunnen ze allerlei soorten vuil aan zich binden, zoals olie- en vetvervuilingen.

Oppervlakteactieve stoffen bestaan altijd uit een lange waterafstotende staart en een waterminnende kop. Afhankelijk van de lading van de kop kunnen ze worden onderverdeeld in vier categorieën:

  • Anionogene oppervlakteactieve stoffen (waaronder zeep)
  • Kationogene oppervlakteactieve stoffen
  • Amfotere oppervlakteactieve stoffen
  • Niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen

    Soms worden de wasactieve stoffen aangeduid met de naam detergenten. Deze naam is echter verwarrend omdat die soms ook wordt gebruikt voor het hele product. Het Engelse woord voor wasmiddel is namelijk ‘detergent’.

    Milieurisico’s
    In de wet is bepaald dat alle oppervlakteactieve stoffen die in was- en reinigingsmiddelen gebruikt worden biologisch afbreekbaar moeten zijn.
    In 1994 is er in Nederland door de industrie en de overheid gezamenlijk een zeer uitgebreid onderzoek gedaan naar het gedrag van de voornnaamste wasactieve stoffen die in was- en reinigingsmiddelen worden gebruikt. Uit dit onderzoek bleek dat deze stoffen (alkylbenzeensulfonaat, alcoholethoxylaat, alcoholethyloxysulfaat en zeep) voor meer dan 99% uit het afvalwater worden verwijderd. De concentraties in het oppervlaktewater worden daarmee zo laag, dat er geen nadelige gevolgen voor het milieu te verwachten zijn.  De zuiveringsinstallaties spelen een belang rijke rol bij de verwijdering. Een deel van de wasactieve stoffen wordt via he chting aan vaste deeltjes door de zuiveringsinstallatie verwijderd.
    Alle gebruikte wasactieve stoffen (inclusief zeep) zijn toxisch voor waterorganismen. Om deze reden strekt het tot aanbeveling om nooit onverdund was- of reinigingsmiddel in het oppervlaktewater te gooien.

    Gezondheidsrisico’s
    Door het sterke vetoplossend vermogen van deze stoffen kan de huid gedeeltelijk ontdaan vworden van haar vetmantel. Hierdoor wordt de barrièrefunctie van de huid verstoord, waardoor deze gevoeliger wordt voor de opname van chemicaliën. Bij herhaaldelijk huidcontact kan de huid droog, rood, ruw en schilferig worden, waarna kleine kloofjes ontstaan. Bij langdurig huidcontact met de oppervlakteactieve stoffen kan eczeem optreden. De meeste oppervlakteactieve stoffen worden in geringe mate door de huid opgenomen. Bij een beschadigde huid of langdurig huidcontact kan de opname echter aanzienlijk toenemen. Over het algem een worden niet-ionogene oppervlakteactieve stoffen sneller door de huid opgenomen dan anionogene of kationogene oppervlakteactieve stoffen. Nadat de oppervlakteactieve stoffen het lichaam via de huid zijn binnengedrongen, worden ze snel opgenomen in het bloed en vervolgens stapsgewijs afgebroken. De afbraakproducten verlaten het lichaam via de urine, de gal en de ontlasting. Zowel de acute als chronische toxiciteit bij inslikken is zeer laag.

    Meer informatie over het gebruik van wasactieve stoffen in was- en reinigingsmiddelen
    Wanneer u het voorschrift van de fabrikant opvolgt is de blootstelling aan wasactieve stoffen voor de gebruiker dermate laag dat er geen huidirritaties optreden. Alleen bij langdurig of hoge blootstelling aan de huid van het onverdunde product of door contact met de ogen kan irritatie optreden. Het is raadzaam om de veiligheidsinstructies van het product op te volgen. U vindt deze instructies op het etiket van het product. Op deze website vindt u bij de producten een algemene veiligheidsinstructie.